مشاوره،اجراء و نظارت -----ISSR,SSQR,ISO9001,IATF16949
روش های ارزیابی ریسک با استفاده از احتمال و تاثیر
تاریخ : شنبه 23 آذر 1398
نویسنده : RmZiRn

از جمله روش های ارزیابی ریسک استفاده از فاکتورهای احتمال و تاثیر ریسک است. احتمال و تاثیر دو فاکتور مهم در ارزیابی ریسک محسوب می شوند. هر چند در روشی مثل FMEA از یک فاکتور دیگر، به نام احتمال کشف ریسک نیز استفاده می شود اما به طور معمول از این دو فاکتور برای ارزیابی ریسک ‌ها استفاده می شود. می توان از این دو فاکتور، احتمال و تاثیر، به شکل های مختلف برای ارزیابی ریسک های شناسایی شده استفاده نمود. در ادامه ی آموزش ، سه حالت استفاده از این فاکتورها در ارزیابی ریسک را مورد بررسی قرار می دهیم:

شبکه های احتمال – تاثیر

هنگامی‌که پارامترهای تأثیرگذار برای یک ریسک (مانند هزینه، برنامه، عملکرد) به دست آمدند، می‌توان از سیستم رتبه‌بندی شبکه احتمال – تاثیر (PIG) برای ارزیابی ریسک استفاده کرد. محدوده تاثیرات اغلب در سطح SBU (واحدهای کسب و کار استراتژیک) و پروژه تعیین می‌شود و در برنامه مدیریت ریسک تعریف می‌شود. این رویکرد احتمال وقوع هر یک از ریسک‌ها را بررسی و آثار بالقوه بر اهداف پروژه را از نظر زمان، هزینه و کیفیت تعیین می‌کند.

روش های ارزیابی ریسک

جهت تعیین اهمیت ریسک و تأثیر آن بر اهداف پروژه، از ماتریس ارزیابی ریسک یا ماتریس احتمال اثر استفاده می‌شود.

نحوه استفاده از شبکه تاثیر احتمال:

  • این ماتریس ترکیب احتمال و آثار را به‌ گونه‌ای مشخص می‌کند که می‌توان ریسک‌ها را با اولویت‌های پایین و متوسط و بالا درجه بندی کرد. معمولاً برای فهم راحت‌تر از رنگ ها به‌جای عدد در ماتریس احتمال-اثر استفاده می‌شود.
  • نواحی مختلف در ماتریس ممکن است، بنا به شرایط پروژه ، به‌گونه‌ای در نظر گرفته شود که نمایانگر میزان تمایل ذی‌نفعان برای پذیرش ریسک باشد.
  • در طول مرحله شناسایی، نزدیک‌ترین و محتمل‌ترین حالت، به منظور تعیین سطح تاثیر هزینه و برنامه (برای مثال، پایین، متوسط و بالا) استفاده می‌شود. نمونه‌ای از یک فاکتور وزنی دهی را می‌توان در جدول زیر مشاهده کرد.
  • امتیاز P – I را می‌توان با ضرب امتیاز داده‌شده به تاثیر و احتمال تعیین کرد.
رتبه تاثیر فاکتور PIG (وزن)
خیلی کم
کم
متوسط
زیاد
خیلی زیاد
۰.۰۵
۰.۱
۰.۲
۰.۴
۰.۸

یک نمونه ی نمایش نمرات شبکه احتمال – تاثیر (P-I)، نمایش آن در یک ماتریس است. مانند شکل زیر که نمرات در یک ماتریس ۵*۵ نمایش داده‌ شده‌اند. این ماتریس می‌تواند ۳*۳ هم باشد.

امکان دارد اثرات هزینه و برنامه، برای هر ریسک خاص از نظر شدت، در سطوح مختلفی قرار گیرد. در بدترین حالت برای رتبه‌بندی کلی استفاده می‌شود.

روش های ارزیابی ریسک

روش های ارزیابی ریسک

شاخص تاثیر – احتمال

کلید استفاده از ماتریس:

قرمز: ریسک‌های با درجه بحرانی

طلایی: ریسک‌های با درجه بالا

زرد: ریسک‌هایی با درجه متوسط

سبز: ریسک با درجه کم

نتیجه این ارزیابی، رتبه‌بندی تمام ریسک‌ها در برگه ثبت پروژه است. ریسک‌ها ممکن است از نظر هزینه، برنامه و / یا عملکرد رتبه‌بندی شوند، به‌عنوان‌مثال پاسخ به سؤال “۱۰ ریسک با درجه بحرانی کدام‌اند؟”

این برنامه همچنین نشان خواهد داد که در زمان ایجاد طرح‌های پاسخ به ریسک یا تخصیص منابع پروژه، ریسک‌ها باید اولویت‌بندی شوند.

جدول‌های تاثیر-احتمال (P – I) (Probability-Impact Tables)

جدول‌های تاثیر-احتمال از جمله روش های ارزیابی ریسک محسوب می شوند. از جدول‌های تاثیر-احتمال (P – I) (Probability-Impact Tables) برای ارزیابی اهمیت نسبی ریسک‌ها استفاده می‌شود.

در جدول‌های تاثیر-احتمال همانند نقشه‌برداری ریسک، احتمال وقوع و تاثیر بالقوه یک ریسک با انتخاب دامنه کم / متوسط / بالا تعیین می‌شود. مقدار عددی که به هر یک از نقاط داده می‌شود، با توجه به نوع پروژه و نحوه سرمایه‌گذاری انجام‌شده توسط مدیر پروژه یا اعضای تیم پروژه تعیین می‌شود. (مقاله مدیریت ریسک پروژه را ببینید)

روش های ارزیابی ریسک

نحوه استفاده:

به عنوان نمونه یک طبقه‌بندی ساده از احتمال و شدت ریسک می‌تواند این‌گونه باشد:

روش های ارزیابی ریسک

یک طبقه‌بندی ساده از احتمال و شدت ریسک

یک مثال از جداول P – I در جدول زیر نشان داده‌شده است. در این مثال برای کمی و عددی کردن احتمال وقوع ریسک‌ها ابتدا یک معیار برای جانمایی ریسک‌ها در جدول مشخص می‌کنیم. به طور مثال ریسک‌هایی که احتمال وقوع آن‌ها را خیلی کم انتخاب می‌کنیم، در حالت واقعی کمتر از ۱۰ درصد احتمال دارد اتفاق بیفتند؛ سپس یک عدد با توجه به شریط سازمان یا پروژه و سطح ریسک‌پذیری برای هر کدام انتخاب می‌کنیم.

نمرات P – I برای هر ریسک با ضرب امتیاز احتمال آن‌ها با نمرات تاثیر آن‌ها به دست می‌آید که اجازه مقایسه مستقیم ریسک‌ها را می‌دهد. هرچه امتیاز P – I بیشتر باشد، شدت ریسک بزرگ‌تر و بیشتر خواهد بود و برای پاسخ‌دهی در اولویت است.

روش های ارزیابی ریسک

جدول تاثیر-احتمال

مشکلات جدول‌های تاثیر-احتمال:

یکی از مشکلات در این روش این است که برای هر معیار یک واحد و عدد جداگانه سنجش، تعیین نمی‌گردد و برای تعیین شدت و اولویت ریسک‌ها از ضرب همین مقیاس با احتمال وقوع استفاده می‌کند. به‌طور مثال در جدول بالا تاثیر بر روی هزینه و زمان پروژه با یک مقیاس سنجیده می‌شود در صورت که ممکن است برای مدیر پروژه یا ذینفعان، وزن هر معیار متفاوت باشد و حتی اینکه تعداد معیارهای بیشتری وجود داشته باشد، در این صورت اولویت‌بندی ریسک‌ها تغییر خواهد کرد و فرایند پیچیده‌تری را طی خواهد کرد.

نقشه‌برداری ریسک

نقشه برداری ریسک یا نگاشت ریسک نیز از دیگر روش های ارزیابی ریسک است که در عین سادگی کاربردی نیز هست. در نقشه‌برداری ریسک (Risk mapping)، یک نقشه از دو بعد (یا مقیاس) تشکیل می‌شود. در محور اول، ریسک با توجه به احتمال وقوع رخداد، و در محور دوم، ریسک با توجه به شدت بالقوه‌ای که برای آن پیش‌بینی می‌شود، ارزیابی خواهد شد.

روش های ارزیابی ریسک

این نقشه دوبعدی به عنوان یک نمایش گرافیکی مهم، مدیر پروژه را قادر می‌سازد تا اهمیت نسبی قرار گرفتن در معرض ریسک های بالقوه را در مرحله اولیه ارزیابی کند. ریسک‌ها به ترتیب سنجیده می‌شوند و بر روی نمودار ترسیم می‌شوند.

منحنی‌های کشیده شده بر روی نمودار، بسته به ریسک و تفاوت احتمال / شدت آن‌ها، تحلیلگران را در تعیین اهمیت نسبی ریسک‌هایی که رسم شده­‌اند، هدایت می‌کند. در واقع ریسک یک تابع از تعامل بین احتمال وقوع و شدت بالقوه آن است، و نقشه‌ی ریسک پیشنهادشده، یک تابع است که منحنی‌هایی را ارائه می‌دهد که در آن، هر منحنی نشان‌دهنده معادل آن ریسک اما با تفاوت در احتمال وقوع و شدت بالقوه آن است.

نحوه‌ استفاده:

میزان ریسک‌پذیری هر سازمان با سازمان دیگر متفاوت است. ( مقاله مدیریت ریسک سازمانی در صنایع نظامی را ببینید) هر سازمان باید مشخص کند که تحمل قبول ریسک‌ها با چه سطحی از بزرگی را داراست و همچنین ریسک‌ها از چه سطحی به بعد برای سازمان بحرانی تلقی می‌شوند. در نقشه‌برداری ریسک این منحنی‌ها با توجه به میزان ریسک‌پذیری سازمان یا پروژه روی نمودار قرار می‌گیرند. برای قرار دادن ریسک‌ها در نقشه به این صورت اقدام می‌شود که؛

  • احتمال وقوع و تأثیر بالقوه هر یک از ریسک‌ها با انتخاب دامنه کم / متوسط و بالا تعیین می‌شود و ریسک‌ها با مختصاتی که برای آنها از این طریق انتخاب می‌شود در نقشه قرار می‌گیرند.
  • هر چه منحنی از مبدأ فاصله بیشتری داشته باشد بزرگی ریسک بیشتر خواهد بود.
  • در نهایت ریسک‌ها از روی قرار گفتن در نقشه، به سه دسته‌ی کم، متوسط و بحرانی تقسیم می‌شوند و اولویت پاسخ دهی به ریسک‌ها برای مدیر سازمان یا پروژه مشخص می‌شود.
  • روش های ارزیابی ریسک یک نمونه از نقشه‌برداری ریسک

    نمودار ماتریس ریسک

    یکی دیگر از روش های ارزیابی ریسک، نمودار ماتریس ریسک است. یک روش ساده و کاربردی، که اغلب برای جداسازی ریسک‌های با تأثیر بالا از ریسک‌های با تأثیر پایین استفاده می‌شود.

    شکل زیر نشان می‌دهد که نمودار ماتریس ریسک چگونه احتمال و تأثیر یک ریسک را تعیین می‌کند. این روش  اغلب در کارگاه‌های مدیریت ریسک استفاده می‌شود، جایی که ریسک‌ها شناسایی‌شده و سپس برحسب تأثیر و احتمال‌شان ارزیابی می‌شوند. در این روش ساده ریسک‌ها را به چهار دسته مختلف تقسیم می‌کنند که هر دسته نکات و دستور عمل خاص خود را برای مقابله با ریسک داراست. بچه گربه، سگ کوچک، تمساح و ببر.

    روش های ارزیابی ریسک

    نمودار ماتریس ریسک

    مثال‌هایی از نحوه‌ی جانمایی ریسک‌ها در این روش:

    دسته بچه‌گربه:

    ریسک کارمندانی که تا دیر وقت کار می‌کنند، به‌عنوان بچه‌گربه در نظر گرفته می‌شود. چون این کارکنان کار خودشان را در زمان مقرر به پایان می‌رسانند، توجه کمی به این موضوع نیاز است.

    دسته سگ کوچک:

    به طور مثال باران در شهر منچستر انگلیس به‌شدت محتمل است اما تأثیر کمی بر کار ساخت‌وساز دارد چرا که کارکنان آموزش های لازم را برای انجام اقدامات خاص برای مقابله با چنین رویدادهایی را می‌بینند. این ریسک به‌عنوان یک سگ کوچک در نظر گرفته می‌شود.

    دسته تمساح:

    جاری شدن سیل در محوطه و محیط یک کسب‌وکار ممکن است به علت موقعیت آن، احتمال پایینی داشته باشد، اما درصورتی‌که این سیل رخ دهد، تأثیر عمده‌ای بر سود کسب‌وکارها خواهد داشت. این تمساح (ریسک) با اطمینان از وجود سیل بند مناسب در محل، یا با ذخیره کردن محصولات نهایی در یک ساختار ضد آب، مدیریت می‌شود.

    دسته ببر:

    در توسعه یک محصول دارویی، عوارض جانبی آزمایش‌ اولیه بر روی انسان بسیار محتمل است و ممکن است تأثیر زیادی داشته باشد. این ببر (ریسک) اغلب با تست کردن روی نمونه­ های کوچک و اطمینان از اینکه داوطلبان در برابر اثرات دراز مدت بیمه می‌شوند، کاهش می‌یابد.

    این دسته بندی، ارزیابی ساده و قابل فهمی را از ریسک ها ارائه می دهد و اولویت پاسخ دهی را نیز مشخص می کند. به‌ طور معمول دسته ببرها و تمساح‌ها، قبل از دسته سگ کوچک و بچه‌گربه‌، کاهش داده می‌شوند مگر اینکه شرایط خاصی وجود داشته باشد.


    منابع

  • Corporate Risk Management, Tony Merna
  • شناسایی و اولویت بندی ریسک های پروژه های توسعه صنعت برق کشور، فرهاد کلاهان
  • Using probability–impact matrix in analysis and risk assessment projects / Dumbravă
  • Systematic Risk Management / Al-Bahar and Crandell, J. Constr.


|
امتیاز مطلب : 0
|
تعداد امتیازدهندگان : 0
|
مجموع امتیاز : 0
موضوعات مرتبط: مدیریت کیفیت , IATF16949 , ISO9001 , ISO/IEC 17025 , ,
برچسب‌ها: مجله ی دانستنی ها , مدیریت کیفیت , صفر تا صد ارزیابی ریسک ,
مطالب مرتبط با این پست
» چرخه مدیریت بهبود بهره وری در سازمان های تولیدی
» بالانس خط تولید Balancing production line
» طراحی جامع محل تولید در برنامه ریزی تولید
» استاندارد ISO/IEC 17025
» نظریه هدف گذاری لاک؛ ۵ اصل برای تعیین اهداف معنی‌دار و چالش‌برانگیز
» نمودار لاک‌پشت (Turtle Diagram)
» مراحل اجرای اقدام اصلاحی
» عدم انطباق ,اصلاح و اقدام اصلاحی
» نمودار SIPOC | نقشه برداری فرآیند
» روش حل مساله ۸D
» نمودار استخوان ماهی | Fish Bone | نمودار علت و معلول | نمودار ایشیکاوا
» مدل کانو | Kano Model
» هفت اصل مدیریت کیفیت در ویرایش جدید ISO 9001:2015
» دانلود نرم افزارها
» مدیریت ریسک
» مفاهیم استاندارد واستاندارد سازی
» متن فارسی استاندارد ISO 9001:2015 به همراه تشریح تغییرات آن
» مبانی و واژگان سیستم مدیریت کیفیت ایزو ISO 9000:2015 ترجمه سازمان ملی استاندارد ایران
» جدوال استانداردهای نمونه برداریMIL STD 414 و Zero Defect
» قدم برداشتن از قدم های Gemba تا ممیزی فرآیند لایه دار
» توسعه محصول جدید (طراحی محصول و سایر فعالیت‌های وابسته)
» صفر تا صد ارزیابی ریسک
» روش های ارزیابی ریسک با استفاده از احتمال و تاثیر
» QFD چیست؟ – گسترش عملکرد کیفیت چیست؟
» پنجاه تکنیک تحلیل استراتژیک
» پنجاه تکنیک تحلیل استراتژیک2
» ۱۱ مدل برای طرح‌ریزی استراتژیک سازمانتان
» Standardized Work Analyze Tool+Video Capture
» پرداختن بهNTF
» دستورالعمل آزمون‌های کنترل کیفیت رنگ
» سطح سرگروهی
» نمونه چک لیست و توضیح بند تصدیق پس از توقف در سیستم مدیریت کیفیت خودروسازی IATF 16949:2016
» استاندارد IATF 16949:2016
» معرفی کنترل فرآیند آماری (SPC)
» اصول ایمنی در محیط کار
» فرایند (Process)
» مستندات ISO 9001:2015
» مبانی نظام های کیفیت (QSB: Quality Systems Basics)
» قانون 20/80 برای بهبود بهره وری و مدیریت زمان
» چگونه با مدل کانو (KANO) رضایت مشتری را افزایش دهیم؟
» دانلود رایگان دانلود نمونه مستدات ایزو
» ریسک در ISO 9001:2015
» نظام آراستگی- 5S
» طرح آمادگی و واکنش در شرایط اضطراری – Emergency Response Plan
» شاخص اثربخشی کلی تجهیزات OEE چیست؟
» نگهداری و تعمیرات اپراتوری چیست؟
» از شاخص نگهداری و تعمیرات MTBF و MTTR , MTTF چگونه استفاده و تحلیل کنیم؟
» مدیریت ریسک
» فرآیند بهبود – روش اجرایی شناسایی فرصت ها، اجراء و اثربخشی پروژه های بهبود
» دستورالعمل مديريت ايمني فرايند (OSHA 3132 2000)

آخرین مطالب

/
بسم الله الرحمن الرحیم، وَإِن يَكَادُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَيُزْلِقُونَكَ بِأَبْصَارِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا الذِّكْرَ وَيَقُولُونَ إِنَّهُ لَمَجْنُونٌ وَمَا هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِّلْعَالَمِينَ ♥♥♥♥♥ اللّهـُمَّ صَـلِّ عَلے مُحَـمَّد ﷺ وَ آلِـ مُحَـمَّد ﷺ وَ عَجِّـلْ فـَرَجَـهُم ♥♥♥♥♥ به نام خدایی که ماهی کوچک قرمز را محتاج دریای بی کران آبی کرد... ♥♥♥♥♥ رَّبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ وَأَخْرِجْنِي مُخْرَجَ صِدْقٍ وَاجْعَل لِّي مِن لَّدُنكَ سُلْطَانًا نَّصِيرًا (80/اسراء) پروردگارا ! مرا در هر کاری به درستی وارد کن و به درستی خارج ساز واز جانب خود برایم حجتی یاری بخش پدید آور ! ♥♥♥♥♥ اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَ عَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَ في كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَ حافِظاً وَ قائِداً و َناصِراً وَ دَليلاً وَ عَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَ تُمَتِّعَهُ فيها طَويلاً ♥♥♥♥♥ اللّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الْحَیُّ الْقَیُّومُ لاَ تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَ لاَ نَوْمٌ لَّهُ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَمَا فِی الأَرْضِ مَن ذَا الَّذِی یَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلاَّ بِإِذْنِهِ یَعْلَمُ مَا بَیْنَ أَیْدِیهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَ لاَ یُحِیطُونَ بِشَیْءٍ مِّنْ عِلْمِهِ إِلاَّ بِمَا شَاء وَسِعَ کُرْسِیُّهُ السَّمَاوَاتِ وَ الأَرْضَ وَ لاَ یَؤُودُهُ حِفْظُهُمَا وَ هُوَ الْعَلِیُّ الْعَظِیمُ *(۲۵۵)* لاَ إِکْرَاهَ فِی الدِّینِ قَد تَّبَیَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَیِّ فَمَنْ یَکْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَ یُؤْمِن بِاللّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَکَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَیَ لاَ انفِصَامَ لَهَا وَاللّهُ سَمِیعٌ عَلِیمٌ *(۲۵۶)* اللّهُ وَلِیُّ الَّذِینَ آمَنُواْ یُخْرِجُهُم مِّنَ الظُّلُمَاتِ إِلَی النُّوُرِ وَالَّذِینَ کَفَرُواْ أَوْلِیَآؤُهُمُ الطَّاغُوتُ یُخْرِجُونَهُم مِّنَ النُّورِ إِلَی الظُّلُمَاتِ أُوْلَئِکَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِیهَا خَالِدُونَ *(۲۵۷)*..... صدق الله العّلی العّظیم ♥♥♥♥♥ اللَّهُمَّ صَلِّ علی ، علی بْنِ موسي الرِّضَا مرتضي الامام التَّقِيَّ النَّقِيَّ وَ حُجَّتِكَ علی مِنْ فَوْقِ الارض وَ مَنْ تَحْتِ الثري الصِّدِّيقُ الشَّهِيدُ صلاه كَثِيرُهُ تامه زاكيه متواصله متواتره مترادفه كَأَفْضَلِ ماصليت عَلَيَّ أَحَدُ مِنْ اوليائک... پرودگارا، ‌ بر علي بن موسي الرضاي برگزيده ،‌ درود و رحمت فرست . آن پيشواي پارسا و منزه و حجت تو بر هر كه روي زمين و زير خاك است. بر آن صديق شهيد درود و رحمت فراوان فرست، ‌درودي كامل و بالنده و از پي هم و پياپي و پي در پي، ‌همچون برترين و درود و رحمتي كه بر هريك از اوليائت فرستادي. ♥♥♥♥♥ خیالت راحت ! من همان منم ؛ هنوز هم در این شب های بی خواب و بی خاطره، میان این کوچه های تاریک پرسه می زنم اما به هیچ ستاره ی دیگری سلام نخواهم کرد.. ♥♥♥♥♥ سکوتم را نکن باور..... من آن آرامش سنگین پیش از مرگ توفانم..... من آن خرمن ..... من آن انبار باروتم...... که با آواز یک کبریت آتش می شوم یکسر.... ♥♥♥♥♥ 09141050409